Er is waarschijnlijk geen andere sport, waarin een wedstrijd zó kan omdraaien als basketball. Het bewijs van die stelling werd dinsdagavond maar weer eens geleverd in de Vijf Meihal, waar Zorg en Zekerheid Leiden, in de eerste halve finale van het bekertoernooi tegen New Heroes Den Bosch, vanuit vrijwel kansloze positie na het derde kwart terugkwam en via een fabelachtig vierde kwart één been heel stevig in de finale plantte. Van 46-51 werd het 80-60. Om u de rekensom te besparen: 34-9 in die laatste tien minuten.

Volgende week dinsdag is in de Bossche Maaspoort de return. Normaal gesproken is de marge van twintig punten natuurlijk voldoende, al weet je het in het basketball nooit. Maar het is niet alleen vanwege de onvoorspelbaarheid van de sport dat er nog geen bus besteld kan worden voor de finale in Groningen, eind deze maand. Het is ook omdat ZZ Leiden drie kwarten lang de zwakke wedstrijd tegen Zwolle van afgelopen zaterdag ‘moeiteloos’ doortrok en volkomen begrijpelijk, via een ruststand van 27-37, met een achterstand (46-51) aan het laatste kwart moest beginnen.

Dat de finale in Groningen is komt door weer eens een idiote beslissing van de NBB, de nationale bond die grossiert in vreemde beslissingen. Afgesproken was dat er geloot zou worden tussen de finalisten, maar om dat de wedstrijden tussen Leiden en Den Bosch ‘zo laat’ werden vastgesteld, was er onvoldoende tijd voor de organisatie en dus werd gemakshalve de wedstrijd maar in de thuishal van Donar, dat zich via Zwolle al plaatste, geprogrammeerd. Wat in vredesnaam valt er te organiseren aan een bekerfinale, behalve dat je iets moet roepen over de kaartverdeling? Voor de rest is het een gewone wedstrijd. De NOS regelt zijn zaakjes zelf wel en een beker plus medailles moet je toch aanschaffen, iets wat je al maanden tevoren kunt doen.

Maar laten we, vanuit Leids oogpunt, niet te ver vooruit lopen, al is het natuurlijk een belachelijke zaak. Ongeacht wie de tweede finalist wordt, de tegenstander van Donar heeft in het kolkende Martiniplaza slechts een minieme kans. Heel veel kleiner in elk geval dat in eigen omgeving, waar je de oppermachtige ploeg uit het noorden misschien kunt verrassen..

De eclatante overwinning werd natuurlijk uitbundig gevierd door de fans. Logisch, want twintig punten verschil is geen sinecure. In de moderne geschiedenis van de enige echte klassieker was het verschil in Leids voordeel slechts één keer hoger. In 2010 werd het een keer 98-76. In dit seizoen werd het in februari overigens 79-61. Maar een slotkwart zoals dinsdagavond was natuurlijk wél heel bijzonder. 34-9 is geen normale 10 minutenstand in een wedstrijd tussen twee topploegen.

En dus al helemaal niet als vervolg op de eerste drie kwarten. ZZ Leiden begon behoorlijk en vond opvallend vaak te handen van Clayton Vette, die de eerste zeven en negen van de eerste elf punten maakte. De thuisploeg hield een marge van vier punten over aan het eerste kwart. Coach Vervaeck ging daarna – eigenlijk naar goed internationaal gebruik – nadrukkelijk naar zijn bank en moest toezien hoe Den Bosch onder leiding van Kees Akerboom de wedstrijd naar zijn hand zette. De schutter pur sang besloot de eerste helft met een driepunter, waarmee hij het verschil op tien punten zette: 27-37.

Dat was natuurlijk een stand die weinig vrolijke gezichten opleverde. Een eerste wedstrijd in een tweeluik als dit moet je thuis ruim winnen, wil je met enig vertrouwen naar het tweede duel kunnen gaan. Na de rust ging het iets beter. Dat ‘iets’ heette andermaal Clayton Vette, die niet alleen onder het bord zijn weg vond, maar nu met twee driepunters en drie vrije worpen zijn ploeg in de wedstrijd hield. Het verschil werd zelfs gehalveerd tot vijf punten: 46-51.

Dat was natuurlijk nog altijd een waardeloze stand met maximaal de hoop op in elk geval een overwinning. Maar zeg nooit nooit, zeker niet in het basketbal. Opeens was daar Worthy de Jong. Tegen Zwolle en nu in de eerste drie kwarten (twee puntjes) was hij onherkenbaar. Maar iedereen in het Nederlandse basketball weet wat hij kan. Fantastisch schieten bijvoorbeeld. Nadat Mohamed Kherrazi de score van het vierde kwart had geopend, knalde De Jong twee prachtige driepunters binnen en rondde tussendoor ook nog een heerlijke assist van Carrington Love af. Opeens stond Léiden vijf punten voor. Kon het dan toch nog? Was het dan toch mogelijk om een overwinning met perspectief te bewerkstelligen?

Driewerf JA! Den Bosch was het helemaal kwijt en werd, na twee rake vrije worpen van Keshun Sherill, nog eens getrakteerd op zeven punten. Twee met nog een bonus van De Jong en vier van Vette, waarvan de eerste twee op een wereldpass van Love. Met nog vijf minuten te spelen vluchtte Den Bosch-coach Silvano Poropat begrijpelijk in een time-out. Maar er was voor hem geen redden meer aan. Zelf zou hij het einde van de wedstrijd niet halen.

Woedend over het feit dat zijn spelers fouten kregen, terwijl Leiden – dat moet eerlijk worden gezegd – veel mocht en keihard op het randje verdedigde, ging hij te keer tegen de scheidsrechters, die hem achter elkaar twee technische fouten gaven. Dat betekent einde wedstrijd. Maar de ziedende Poropat was nog niet klaar. Met onacceptabel veel misbaar richting arbiters en door twee man vastgehouden verdween hij richting kleedkamer. Opvallend genoeg kreeg hij geen diskwalificerende fout (en dus een strafzaak). Dat had wel gemoeten, want als een coach dit wordt toegestaan is het einde zoek.

Voordat de Kroatische bom barstte was het in de wedstrijd voor Den Bosch nog veel erger geworden. De Jong gooide er nóg maar eens twee driepunters in. Op dat moment speelde Vervaeck weer met zijn beproefde basis-vijftal, maar kon tevreden zijn over wat zijn tweede lijn had gebracht. Marijn Ververs bijvoorbeeld en ook Alex Olah speelden zeer nuttig, terwijl ook Floris Versteeg en Sergio de Randamie deden wat gevraagd werd. Een belangrijk gegeven in deze drukke tijden voor ZZ Leiden. Want veel tijd om dit eerste bekersucces te vieren is er niet. Donderdag al rijdt de bus voor, die de ploeg naar Leeuwarden zal brengen voor de wedstrijd tegen Aris.

Zorg en Zekerheid Leiden – New Heroes Den Bosch 80-60 (16-12, 11-25, 19-14 en 34-9).
Scores Leiden: Clayton Vette 31, Worthy de Jong 19 (6 assists), Carrington Love 9 (12 assists), Mohamed Kherrazi 9 (8 rebounds), Jessey Voorn 7, Alex Olah 3 en Marijn Ververs 2.
Topscorers Den Bosch: Keshun Sherrill 20, Mike Miklusak 11, Kees Akerboom 11, Stefan Wessels 12 rebounds.

Op de foto van Richard Koolen: Clayton Vette dunkt twee van zijn 31 punten b innen tegen Den Bosch.